Migrena przewlekła – kiedy skronie bolą przez pół miesiąca

Migrena przewlekła nie oznacza po prostu wyjątkowo silnego bólu skroni. Rozpoznaje się ją wtedy, gdy ból głowy występuje przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad trzy miesiące, a w każdym z tych miesięcy co najmniej osiem dni ma charakter migrenowy. Liczy się więc częstotliwość bólu, jego cechy i wcześniejsza historia migreny — nie samo miejsce, w którym boli głowa.

Co naprawdę znaczy „ból przez pół miesiąca”?

Określenie „pół miesiąca” pomaga wyobrazić sobie skalę problemu, ale nie jest samodzielnym testem diagnostycznym. Piętnaście dni z bólem w jednym miesiącu nie wystarcza do rozpoznania migreny przewlekłej. Taka częstotliwość musi utrzymywać się przez ponad trzy miesiące, a część dni bólowych musi spełniać kryteria dotyczące migreny.

Nie trzeba przy tym spędzić piętnastu dni miesięcznie z jednakowo silnym napadem. U jednej osoby ból może pojawiać się w wyraźnych epizodach przedzielonych dniami bez objawów, u innej niemal nie ustępować, lecz zmieniać natężenie. Do oceny częstotliwości wlicza się dni z bólem głowy, także te, w których jest on słabszy i nie przypomina typowego napadu migreny.

Ważna jest również różnica między dniem bólu a napadem. Jeśli ból trwa przez dwa kolejne dni, nie należy traktować tego automatycznie jako jednego dnia tylko dlatego, że objawy mogły należeć do jednego napadu. W ocenie migreny przewlekłej lekarz bierze pod uwagę liczbę dni, w których głowa bolała.

Dlaczego nie każdy dzień bólu wygląda jak migrena?

Migrena często kojarzy się z jednostronnym, pulsującym bólem, któremu mogą towarzyszyć nudności albo nadwrażliwość na światło i dźwięki. To możliwy obraz napadu, ale przy migrenie przewlekłej nie wszystkie dni bólowe muszą wyglądać tak samo. Część z nich może przypominać ból napięciowy: być mniej nasilona, bardziej rozlana i pozbawiona wyraźnych objawów towarzyszących.

Dlatego kryteria rozpoznania obejmują dwa progi. Pierwszy to co najmniej 15 dni z bólem głowy miesięcznie. Drugi to co najmniej osiem dni miesięcznie o charakterze migrenowym. W określonych sytuacjach do tej drugiej grupy można zaliczyć także dzień, w którym osoba rozpoznała ból jako początek migreny i ustąpił on po tryptanie lub pochodnej ergotaminy. Taka ocena wymaga uwzględnienia całego przebiegu dolegliwości, a nie tylko tego, jak ból wyglądał po przyjęciu leku.

Miejsce bólu nie rozstrzyga o rozpoznaniu. Skronie mogą boleć podczas migreny, ale migrenowy ból głowy nie musi ograniczać się do skroni. Z drugiej strony częsty ból w tej okolicy nie oznacza automatycznie migreny przewlekłej. Istotne są objawy towarzyszące, liczba dni bólowych oraz to, czy wcześniej występowały napady migreny.

Częsta migrena a migrena przewlekła — gdzie przebiega granica?

Można mieć uciążliwe, nawracające napady migreny i nie spełniać kryteriów jej postaci przewlekłej. Dotyczy to na przykład osoby, u której napady są silne, lecz łączna liczba dni z bólem głowy nie osiąga 15 w miesiącu. Samo nasilenie cierpienia nie decyduje więc o użyciu określenia „przewlekła”.

Działa to również w drugą stronę: co najmniej 15 dni z bólem głowy nie przesądza jeszcze o migrenie przewlekłej. Potrzebna jest odpowiednia liczba dni migrenowych oraz wcześniejsza historia napadów migreny. Lekarz ocenia też, czy częstych bólów nie wyjaśnia lepiej inne rozpoznanie.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Jeśli przez znaczną część miesiąca boli cię głowa, ale tylko niektóre dni mają typowe cechy migreny, nie warto odrzucać możliwości migreny przewlekłej. Równie niewskazane jest stawianie jej sobie wyłącznie na podstawie liczby dni zapisanej w kalendarzu. Obie informacje — częstotliwość i charakter bólu — są potrzebne razem.

Jak policzyć dni bólu i przygotować się do wizyty?

Gdy ból powraca często, odtworzenie z pamięci przebiegu ostatnich miesięcy bywa trudne. Dzienniczek bólu głowy pomaga zobaczyć, czy dolegliwości utrzymują się na poziomie wymagającym oceny pod kątem migreny przewlekłej. Może mieć postać kalendarza lub prostych notatek; najważniejsze, by zapisywać informacje na bieżąco.

  • Zaznacz każdy dzień, w którym bolała cię głowa, także jeśli ból był łagodny lub trwał tylko część dnia.
  • Opisz nasilenie i charakter bólu oraz to, czy towarzyszyły mu na przykład nudności lub nadwrażliwość na światło i dźwięki.
  • Zapisz nazwę przyjętego leku i dzień jego zastosowania, również wtedy, gdy ból szybko ustąpił.
  • Odnotuj, jak dolegliwości wpływały na codzienne zajęcia oraz czy po leczeniu nastąpiła poprawa.

Takie notatki nie zastępują diagnozy. Ułatwiają jednak odpowiedź na pytania, których nie da się rozstrzygnąć stwierdzeniem „głowa boli mnie prawie codziennie”: ile było dni bólowych w każdym miesiącu, ile z nich przypominało migrenę i jak często konieczne było sięganie po leki doraźne.

Kiedy leki doraźne mogą stać się częścią problemu?

Przy częstych bólach głowy łatwo skupić się na liczbie zużytych tabletek. W ocenie ryzyka bólu głowy związanego z nadużywaniem leków szczególnie ważna jest jednak liczba dni ich stosowania. Dwie tabletki przyjęte jednego dnia to nadal jeden dzień użycia leku, natomiast pojedyncze dawki przyjmowane w różnych dniach liczy się osobno.

Progi zależą od rodzaju preparatu. W klasyfikacji bólów głowy regularne stosowanie tryptanów, pochodnych ergotaminy, opioidów lub leków złożonych przez co najmniej 10 dni w miesiącu przez ponad trzy miesiące wiąże się z kryteriami nadużywania. W przypadku prostych leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol, oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych próg wynosi 15 dni w miesiącu przez ponad trzy miesiące. Przy stosowaniu różnych preparatów ocena może być bardziej złożona.

Nie oznacza to, że lek doraźny jest z zasady niewłaściwy. Ma pomóc opanować napad. Problem pojawia się wtedy, gdy potrzeba jego przyjmowania staje się bardzo częsta, a ból głowy utrzymuje się lub nasila. Migrena przewlekła i ból głowy związany z nadużywaniem leków mogą występować jednocześnie, dlatego lekarz powinien znać zarówno liczbę dni bólowych, jak i dni stosowania poszczególnych preparatów. Jeśli zauważysz, że zbliżasz się do tych progów, omów leczenie z lekarzem zamiast samodzielnie i nagle odstawiać przyjmowane leki.

Co może pomóc, gdy głowa boli przez większość miesiąca?

Przy tak częstych dolegliwościach samo powtarzanie leczenia kolejnych napadów może nie wystarczać. Wizyta u lekarza służy ustaleniu rozpoznania, sprawdzeniu sposobu stosowania leków doraźnych i zaplanowaniu dalszego postępowania. W zależności od sytuacji może ono obejmować leczenie zapobiegawcze, którego celem jest zmniejszenie częstotliwości i nasilenia bólów, a także zmianę dotychczasowego sposobu leczenia napadów.

Warto zgłosić się po ocenę również wtedy, gdy nie masz pewności, czy przekraczasz granicę 15 dni miesięcznie. Rosnąca częstotliwość bólu, coraz większy wpływ migreny na pracę i codzienne życie albo częstsza potrzeba sięgania po leki to powody, by omówić sytuację, nie czekając na samodzielne „potwierdzenie” kryteriów przez kolejne miesiące.

Migrena przewlekła jest mniej powszechna niż migrena ogółem. Raport Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego podaje szacowane rozpowszechnienie jej przewlekłej postaci w populacji ogólnej na poziomie 0,91–2,20%. Dla porównania w tym samym raporcie liczbę dorosłych osób z migreną w Polsce — niezależnie od jej postaci — oszacowano na około 3,61 mln, wykorzystując dane o ludności z 2017 roku. Tej drugiej liczby nie należy więc odnosić wyłącznie do osób, które mają ból głowy przez co najmniej pół miesiąca.

Przeczytaj również: