Wprowadzenie możliwości realizacji niestacjonarnych studiów pielęgniarskich na pierwszym stopniu było wynikiem nowelizacji ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej z sierpnia 2019 roku. Zgodnie z zapisami nowej regulacji, program studiów niestacjonarnych musi pokrywać się z programem studiów stacjonarnych. Czas trwania kształcenia w trybie niestacjonarnym nie może być krótszy, a liczba godzin zajęć zawodowych nie może być mniejsza niż w trybie dziennym. Ta zmiana legislacyjna wywołała liczne kontrowersje, w tym stanowisko Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, która podkreślała trudności w zapewnieniu odpowiedniej jakości kształcenia praktycznego w trybie niestacjonarnym.
Wymagania programowe i czas trwania studiów
Zgodnie z wymogami unijnymi, program studiów pielęgniarskich obejmuje blisko 4700 godzin nauki, co czyni intensywność kształcenia dużym wyzwaniem, szczególnie w trybie niestacjonarnym. Podczas studiów realizowane są zajęcia teoretyczne i praktyczne, które koncentrują się na takich przedmiotach jak:
- podstawy pielęgniarstwa,
- anatomia,
- fizjologia,
- patologia,
- dietetyka,
- rehabilitacja i pielęgnowanie niepełnosprawnych,
- choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne,
- anestezjologia i pielęgniarstwo w zagrożeniu życia,
- pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne,
- prawo i podstawy ratownictwa medycznego.
Dzięki tak zróżnicowanemu programowi absolwenci mają możliwość zdobycia rozległej wiedzy i umiejętności praktycznych. Niemniej jednak różnice w sposobie realizacji godzin w trybie niestacjonarnym i stacjonarnym mogą wpływać na jakość kształcenia.
Proces rekrutacji i wymagania formalne
Aby rozpocząć studia pielęgniarskie w trybie niestacjonarnym, kandydaci muszą dostarczyć wymagane dokumenty w terminie określonym przez uczelnię. Podstawowym wymogiem jest posiadanie świadectwa dojrzałości, przy czym uczelnie nie określają konkretnych wymagań dotyczących przedmiotów maturalnych. Dodatkowo, kandydaci muszą wykazać się kompetencjami cyfrowymi na poziomie podstawowym, umożliwiającym uczestnictwo w zajęciach zdalnych.
W kwestii dostępności miejsc na studia niestacjonarne, limity są zróżnicowane w zależności od uczelni. Na przykład Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu oferuje 60 miejsc na studia niestacjonarne I stopnia, co stanowi równowartość miejsc na studia niestacjonarne II stopnia. Z kolei Wyższa Szkoła Medyczna w Sosnowcu przewiduje jedynie 25 miejsc na studia niestacjonarne.
Konkurencyjność i progi punktowe
Niestacjonarne studia pielęgniarskie cieszą się dużym zainteresowaniem, co znacząco wpływa na konkurencyjność kierunku. Na przykład, w roku akademickim 2024/2025 na studia stacjonarne I stopnia na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu o jedno miejsce starało się 7 osób. Próg punktowy dla niestacjonarnych studiów I stopnia wynosił 62 punkty, co było niższe niż dla studiów stacjonarnych (80 punktów). Dla porównania, w rekrutacji 2023/2024 próg punktowy na studia niestacjonarne wynosił 50 punktów, co wskazuje na rosnącą konkurencyjność tego kierunku.
Uczelnie oferujące studia niestacjonarne
Pielęgniarstwo w formie zaocznej oferuje kilkanaście uczelni w Polsce, takich jak:
- Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi,
- Bydgoska Szkoła Wyższa,
- Warszawski Uniwersytet Medyczny,
- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Niektóre uczelnie prowadzą również studia magisterskie w trybie niestacjonarnym, co umożliwia dalszy rozwój zawodowy absolwentom z tytułem licencjata pielęgniarstwa.
Perspektywy zawodowe po ukończeniu studiów
Absolwenci pielęgniarstwa mogą znaleźć zatrudnienie w różnorodnych miejscach pracy, takich jak:
- szpitale,
- przychodnie,
- domy opieki społecznej,
- szkoły,
- niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej.
Kierunek ten umożliwia pracę na różnych oddziałach, w tym pediatrycznych, chirurgicznych czy internistycznych. W Polsce na 1000 mieszkańców przypada 5,2 pielęgniarki (dane OECD), co jest wynikiem znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 9,4 pielęgniarki. To pokazuje, jak duże są potrzeby kadrowe w tej dziedzinie.
Wyzwania związane z edukacją niestacjonarną
Choć studia niestacjonarne otwierają możliwość zdobycia wykształcenia w zawodzie pielęgniarki dla osób łączących naukę z pracą, ich jakość budzi wątpliwości. Zofia Małas z Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych uważa, że zawężenie czasu na praktyczne przygotowanie może skutkować niedostatecznym przygotowaniem absolwentów do pracy zawodowej. Utrzymanie jakości kształcenia na poziomie określonym przez dyrektywy unijne wymaga od uczelni odpowiedniego wydłużenia czasu edukacji w trybie niestacjonarnym.